2010-2019: Το χρονικό της κρίσης στη Ελλάδα

2010-2019: Το χρονικό της κρίσης 1o μέρος – “Λεφτά υπάρχουν”, Καστελόριζο και “δημοψήφισμα”

10 χρόνια κρίσης, ραγδαίων αλλαγών και χαμένων ευκαιριών…

Η δεκαετία 2010-2019 είναι συνυφασμένη με την μεγαλύτερη οικονομική κρίση της Ελλάδας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Είναι η δεκαετία που ξεγύμνωσε τις παθογένειες της ελληνικής οικονομίας και σταδιακά της ελληνικής κοινωνίας, όπως διαμορφώθηκε στην διάρκεια της μεταπολιτευτικής περιόδου, αναδεικνύοντας όλες τις στρεβλώσεις των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών.

Είναι ταυτόχρονα η δεκαετία της δοκιμασίας των κοινωνικών, πολιτικών και θεσμικών δομών της Ελλάδας. Ήταν επίσης η δεκαετία που δοκιμάστηκαν οι Έλληνες σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο σε θέματα ηθικής, δεοντολογίας και δημοκρατικής συνείδησης. Σε πολλές και καθοριστικές στιγμές αυτής της  δεκαετίας η χώρα …φλέρταρε επικίνδυνα με καταστροφικές επιλογές σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο, δοκιμάζοντας τα όρια των συνταγματικών θεσμών.

Σύμφωνα με όλες τις πρόσφατες μελέτες (2018-2019) φάνηκε πως στην Ελλάδα της κρίσης όλοι οι οικονομικοί δείκτες επηρεάστηκαν αρνητικά και το σημαντικότερο η ίδια η κοινωνική διαστρωμάτωση της χώρας μεταβλήθηκε προς το χειρότερο, φέρνοντας στην Ελλάδα θλιβερές «πρωτιές» στην Ε.Ε. και ανεπιθύμητες «διακρίσεις» ανάμεσα στους ουραγούς της Ευρώπης σε οικονομικούς και κοινωνικούς δείκτες.

Στο αυτό το διάστημα, η Ελλάδα άλλαξε πέντε πρωθυπουργούς, πρωταγωνίστησε σε εκατοντάδες συνεδριάσεις Euro Group και Συνόδους Κορυφής, απασχόλησε τα πρωτοσέλιδα εφημερίδων και των ρεπορτάζ δικτύων από όλον τον κόσμο και υπήρξε η… αφορμή για την πτώση ξένων πολιτικών και κυβερνήσεων!

 

2010: Από τα βεγγαλικά στα… μνημόνια!

Η Πρωτοχρονιά του 2010 είχε γιορταστικό ως συνήθως και έντονα πανηγυρικό χαρακτήρα ενώ μια γενικότερη – αδικαιολόγητη κατά τους ξένους αναλυτές και οικονομολόγους – ευφορία επικρατούσε στο ευρύ, κοινό μετά την ανάληψη της εξουσίας από το ΠΑΣΟΚ του Γιώργου Παπανδρέου, που είχε κερδίσει τις εθνικές εκλογές του Οκτωβρίου του 2009 με κεντρικό σύνθημα «Λεφτά υπάρχουν».

Μάλιστα, η εκλογή του ανανεωμένου ΠΑΣΟΚ έγινε με εντυπωσιακό τρόπο καθώς συγκέντρωσε το 43,9% των ψήφων (και η Νέα Δημοκρατία το 33,4%) με διαφορά – ρεκόρ μεταξύ των δύο μεγάλων κομμάτων! Είχαν προηγηθεί βεβαίως και οι επιπόλαιες διαβεβαιώσεις των υπουργών οικονομίας της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας (του πρώην πρωθυπουργού, Κώστα Καραμανλή) τόσο το 2008 όσο και το 2009 πως η κατάρρευση της Lehman Brothers και της κρίσης της αμερικανικής οικονομίας δεν θα επηρεάσουν την Ελλάδα και πως οι ελληνικές τράπεζες είναι ισχυρές και προστατευμένες από τα “τοξικά επενδυτικά προϊόντα” των αμερικανικών – και αρκετών διεθνών – τραπεζών.

Όμως, ως τον Δεκέμβριο του 2009 είχαν γίνει συνεχείς αναθεωρήσεις των προβλέψεων του ελληνικού ελλείμματος από την Στατιστική Υπηρεσία (ΕΛΣΤΑΤ) και ήταν ξεκάθαρο ότι θα ξεπερνούσε επισήμως το 10% («εξερράγη τρεις φορές μέσα σε τρεις μήνες», θυμάται σε βιβλίο του ο πρώην Επίτροπος Οικονομικών, Όλι Ρεν) και μαζί με τους σημαιοστολισμούς της Πλατείας Συντάγματος, είχαν αρχίσει οι διαδικασίες για την δημιουργία ενός προγράμματος για την ενίσχυση της Ελλάδας, αν ζητούσε αίτημα βοήθειας από το Euro Group ή το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, όπως έδειχναν όλες οι…εκτιμήσεις των ειδικών.
Όπως αποδεικνύουν τα επίσημα έγγραφα της Κομισιόν, τον Οκτώβριο του 2009 ο -τότε- υπουργός Οικονομικών (και πρώην σύμβουλος του Σημίτη), Γιώργος Παπακωνσταντίνου στην συνεδρίαση του Euro Group στο Λουξεμβούργο , μόλις λίγες ημέρες μετά τις βουλευτικές εκλογές στις οποίες αναδείχθηκε πρώτο κόμμα το ΠΑΣΟΚ και πρώτη του εμφάνιση στο ευρωπαϊκό προσκήνιο, είχε ενημερώσει τους ομολόγους του πως το πραγματικό έλλειμμα της Ελλάδας το 2009 δε ήταν 6% του ΑΕΠ αλλά «πολύ πάνω από το 10% και πιο συγκεκριμένα σχεδόν 12,5%»!

Η οργισμένη φράση του -τότε- προέδρου του Euro Group, Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, που φημίζεται για την νηφαλιότητα και την διπλωματικότητά του, «Το παιχνίδι τελείωσε, χρειαζόμαστε σοβαρά στατιστικά στοιχεία» ήταν το έναυσμα για ένα ντόμινο εξελίξεων στην Ελλάδα και την Ε.Ε.

Για την χώρα μας αυτή η συνεδρίαση είχε ως αποτέλεσμα εννιά χρόνια αυστηρής εποπτείας, μεταρρυθμίσεων και αλλαγών υπό τους όρους μνημονίων και μιας καταστροφικής οικονομικής κρίσης, που δεν είχε προηγούμενο στην μεταπολεμική Ευρώπη.

Μετά από παρασκηνιακές συζητήσεις και συγκεκαλυμμένες δηλώσεις για την αποφυγή προκλήσεων μαζικών αντιδράσεων στην Ελλάδα και πανικού στις διεθνείς αγορές, στις 23 Απριλίου του 2010 ο τότε πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου εκφωνεί από το ακριτικό Καστελόριζο τον διάσημο λόγο του, με τον οποίο αναγνωρίζει την ανάγκη προσφυγής σε ένα διεθνές πρόγραμμα διάσωσης της ελληνικής οικονομίας, αφού όχι «λεφτά δεν υπήρχαν» αλλά μόνο τεράστια ελλείμματα και υποχρεώσεις στην Ελλάδα και προς το εξωτερικό.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) σχηματίζουν την περίφημη «τρόικα» (και αργότερα, τους “θεσμούς”) για την συμμετοχή τους σε έναν χρηματοπιστωτικό μηχανισμό στήριξης της Ελλάδας και στις 2 Μαΐου της ίδιας χρονιάς ανακοινώνεται το πρώτο μνημόνιο (επισήμως, “πρόγραμμα διάσωσης για την Ελλάδα”) ύψους 143 δισεκατομμυρίων δολαρίων (!), με τριετή χρονική διάρκεια, που συνοδεύονταν με περικοπές στον δημόσιο τομέα και μέτρα λιτότητας για όλη την ελληνική κοινωνία.

Σύμφωνα με τα επίσημα αρχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στις 2 Μαΐου του 2010, η ελληνική κυβέρνηση (του Γιώργου Παπανδρέου) υποβάλλει επίσημο αίτημα για την παροχή διμερών δανείων ύψους «μέχρι και 80 δισεκατομμυρίων ευρώ», μέσω συμφωνίας με την …επωνυμία «Δανειακής Διευκόλυνσης για την Ελλάδα» (Greek Loan Facility) προκειμένου η χώρα να μπορέσει να εκπληρώσει τις χρηματοδοτικές της ανάγκες και το Euro Group συμφωνεί να εγκρίνει το σχετικό αίτημα και να συνδράμει οικονομικά στην Ελλάδα. Η ευρωπαϊκή χρηματοδοτική βοήθεια αποτελεί μέρος ενός κοινού πακέτου στήριξης με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), το οποίο συμφωνεί να συμβάλλει με επιπλέον 30 δισεκατομμύρια ευρώ, με την αποδοχή συγκεκριμένων όρων και προϋποθέσεων (για τους απλούς πολίτες, επιβολή μέτρων και διαρθρωτικών παρεμβάσεων σε τομείς της οικονομίας και του κοινωνικού συστήματος).

Έτσι, το πρώτο μνημόνιο (η Διεθνής Δανειακή Σύμβαση της Ελλάδας) συνάφθηκε στις 8 Μαΐου 2010 μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και των υπολοίπων (15) κρατών της Ευρωζώνης, προκειμένου να χορηγηθεί οικονομική βοήθεια προς την Ελλάδα υπό την μορφή δανείου…

2011: Από την παραίτηση στους… τεχνοκράτες

Μετά τις αντιδράσεις σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο, η κατάσταση στην Ελλάδα ήταν σχεδόν εκτός ελέγχου, με το ΠΑΣΟΚ να βρίσκεται στα πρόθυρα αποσύνθεσης και την κοινωνία σε πρωτοφανή αναβρασμό για την μεταπολιτευτική περίοδο.

Έτσι, στις 31 Οκτωβρίου 2011 ο Έλληνας πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου προτείνει να διεξαχθεί δημοψήφισμα για την έγκριση ή την απόρριψη της απόφασης της έκτακτης συνόδου κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που είχε ξεκινήσει – κάτω από την πίεση του χρόνου και των διεθνών αγορών – στις 23 Οκτωβρίου και είχε καταλήξει σε συμφωνία- πακέτο με περιπετειώδη τρόπο τα ξημερώματα της 27ης Οκτωβρίου!

Η συμφωνία συνοδεύονταν από πρόγραμμα “δημοσιονομικής προσαρμογής” με διάρκεια μέχρι το 2021 και δημιουργία μηχανισμού μόνιμης εποπτείας της Ελλάδας για την συνεχή παρακολούθηση της εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων. Παράλληλα, ως αντιστάθμισμα είχε εγκριθεί η απευθείας ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών με ποσό ύψους 30 δις ευρώ και αύξηση των κεφαλαίων του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) κατά ένα δις ευρώ.

Η συμφωνία προέβλεπε «κούρεμα» κατά 50% του ελληνικού χρέους, με την προϋπόθεση πως οι «ιδιώτες» κάτοχοι ελληνικών ομολόγων θα έπρεπε να αποδεχτούν σε εθελοντική βάση μείωση της αξίας των ομολόγων που είχαν στην κατοχή τους, με αντάλλαγμα ένα πρόσθετο πακέτο βοήθειας προς την Ελλάδα ύψους 130 δις ευρώ.

Αν και η συγκεκριμένη έκτακτη σύνοδος κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχε στόχο την κατάρτιση ενός οριστικού σχεδίου αντιμετώπισης της κρίσης χρέους στην Ευρωζώνη, ουσιαστικά επικεντρώθηκε στην ελληνική κρίση και την αποφυγή της χρεωκοπίας μιας χώρας-μέλους εντός της Ευρωζώνης.

Όμως, οι πιθανές επιπτώσεις της συμφωνίας, που δεν είχαν διευκρινιστεί επαρκώς, είχαν ανησυχήσει πολιτικούς, τραπεζίτες και επιχειρηματίες της Ελλάδας καθώς διέβλεπαν εξαιρετικά υψηλό κίνδυνο των ασφαλιστικών ταμείων που ήταν εκτεθειμένα σε ελληνικά ομόλογα και συρρίκνωση του τραπεζικού συστήματος, με δικαιολογημένες αμφιβολίες για την μελλοντική σταθερότητα του συστήματος αφού ορισμένες τράπεζες θα βρίσκονταν σε δυσμενή θέση και συνεπώς θα διακινδύνευε η ίδια τους η ύπαρξη. Ορισμένοι αναλυτές, μάλιστα, χαρακτήρισαν το συνολικό πρόγραμμα ως «απόφαση ελεγχόμενης χρεοκοπίας της Ελλάδας».

Έτσι, την Δευτέρα 31 Οκτωβρίου το κόστος δανεισμού της Ελλάδας (αλλά και άλλων χωρών της Ευρωζώνης) στις αγορές, αυξήθηκε αλματωδώς και με συνοπτικές διαδικασίες ο πρόεδρος της Γαλλίας Νικολά Σαρκοζί συμφώνησε με την καγκελάριο της Γερμανίας, Άγγελα Μέρκελ να καλέσουν τον Γ. Παπανδρέου στις Κάννες. όπου διεξαγόταν η σύνοδος των G20 προκειμένου να συζητήσουν το θέμα του δημοψηφίσματος.

Στην πραγματικότητα, όμως, είχε αποφασιστεί πως οι ηγέτες της Ε.Ε, θα πρότειναν στην ελληνική κυβέρνηση να διεξάγει δημοψήφισμα για την παραμονή της Ελλάδας στο ευρώ ή…θα την άφηναν να χρεοκοπήσει αβοήθητη. Στις 2 Νοεμβρίου οι Σαρκοζί – Μέρκελ συναντήθηκαν με τον πρόεδρο του Euro Group Ζαν – Κλωντ Γιούνκερ, τη διευθύντρια του ΔΝΤ Κριστίν Λαγκάρντ, τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Χέρμαν βαν Ρόμπεϊ και συμφώνησαν σε «μία κοινή στάση 6 σημείων» απέναντι στην ελληνική κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ μόλις μια ώρα πριν την συνάντηση πρωθυπουργό, Γ. Παπανδρέου και τον αντιπρόεδρο της ελληνικής κυβέρνησης και υπουργό των οικονομικών, Ε. Βενιζέλο.

Αυτή η κοινή απόφαση προέβλεπε ότι το δημοψήφισμα θα αφορούσε την παραμονή της Ελλάδας στην ζώνη του ευρώ και ότι δε θα πραγματοποιούνταν η εκταμίευση της έκτης δόσης του πρώτου πακέτου διάσωσης μέχρι τη διενέργεια του δημοψηφίσματος.

Όπως έδειξε με τον πλέον γλαφυρό τρόπο – 7 χρόνια αργότερα – ντοκιμαντέρ βρετανικού τηλεοπτικού δικτύου και περιγράφεται στο βιβλίο του Χέρμαν βαν Ρόμπεϊ στη συνάντηση ο Γάλλος πρόεδρος, Ν. Σαρκοζί επιτέθηκε με πρωτοφανή τρόπο στον Παπανδρέου, που δέχτηκε τα ομαδικά «πυρά» ξένων ηγετών και εξαιρετικά αυστηρούς μέχρι υποτιμητικές εκφράσεις, σύμφωνα με πληροφορίες. Μετά το τέλος της συνάντησης η Μέρκελ και ο Σαρκοζί έδωσαν κοινή συνέντευξη τύπου, στην οποία προανήγγειλαν την ίδια συμφωνία με τους ίδιους όρους, θέτοντας ένα οριστικό τελεσίγραφο στον Γ. Παπανδρέου.

Μάλιστα, πριν την έναρξη της συνόδου ο Ε. Μπαρόζο, είχε επικοινωνήσει με το Αντώνη Σαμαρά, για να τον πληροφορήσει πως οι Ευρωπαίοι θα στήριζαν μια κυβέρνηση συνεργασίας μεταξύ Νέας Δημοκρατίας και ΠΑΣΟΚ στην Ελλάδα, αρκεί να αποφευχθεί το δημοψήφισμα. Μια πρωτοβουλία χωρίς την γνώση των υπολοίπων ηγετών ή της ελληνικής αντιπροσωπείας!

Η πρόταση δημοψηφίσματος προκάλεσε αντιδράσεις τόσο στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες όσο και στο εσωτερικό της Ελλάδας και τελικά δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Αντιθέτως, στις 6 Νοεμβρίου του 2011 ο Γιώργος Παπανδρέου απέσυρε την πρόταση του δημοψηφίσματος και υπέβαλλε την παραίτησή του, καθώς είχε ενημερωθεί για όλες τις διεργασίες που είχαν γίνει εν αγνοία του τόσο στις Κάννες και τις Βρυξέλλες όσο και στην Αθήνα.

Μετά από μαραθώνιες συζητήσεις υπό τον – τότε – Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κάρολο Παπούλια, τέσσερις ημέρες αργότερα επιτεύχθηκε συμφωνία σχηματισμού τρικομματικής κυβέρνησης συνεργασίας (ΠΑΣΟΚ – ΝΔ – ΛΑΟΣ) με τον Λουκά Παπαδήμο, πρώην διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας, στην θέση του Γιώργου Παπανδρέου.

Στις 11 Νοεμβρίου ο Λουκάς Παπαδήμος ορκίζεται πρωθυπουργός της Ελλάδας, αναλαμβάνοντας ως τεχνοκράτης, την υλοποίηση της συμφωνίας με την Τρόικα και την διασφάλιση της στήριξης της Κομισιόν και των Ευρωπαίων ηγετών για την αποφυγή της χρεωκοπίας της χώρας.

2010 – 2019  :  Το χρονικό της κρίσης 2o  μέρος  –  Μνημόνια και  αγανακτισμένοι

10 χρόνια κρίσης, ραγδαίων αλλαγών και χαμένων ευκαιριών…

Στο πρώτο μέρος για την είσοδο της χώρας στην κρίση, είδαμε το χρονικό από την άνοδο του Γιώργου Παπανδρέου στην εξουσία με το σύνθημα “Λεφτά υπάρχουν” μέχρι το Καστελόριζο και την είσοδο της χώρας στα μνημόνια.

Παρουσιάστηκαν επίσης όλο τα γεγονότα που συνέβησαν τις πρώτες μέρες σε Αθήνα και Βρυξέλλες αλλά και οι προσπάθειες δημοσιονομικής προσαρμογής της χώρας, τα πρώτα μέτρα και τις μεταρρυθμίσεις, έως την “απειλή” για δημοψήφισμα από τον πρώην πρωθυπουργό η οποία οδήγησε στην υπηρεσιακή κυβέρνηση.

Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζονται οι όροι του δεύτερου μνημονίου, η επικράτηση της Νέας Δημοκρατίας στις εκλογές του 2012 και τις μεγάλες διαδηλώσεις του 2013 και τους αγανακτισμένους

2012: Νέο μνημόνιο, νέο δάνειο και νέα κυβέρνηση

Το δεύτερο μνημόνιο (ή το “Δεύτερο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής” της Ελλάδας, σύμφωνα με τις επίσημες πηγές) για την αντιμετώπιση της κρίσης του ελληνικού δημοσίου χρέους, που συχνά αναφέρεται κι ως “δεύτερη δέσμη μέτρων διάσωσης”, υπογράφηκε τον Μάρτιο του 2012 από την ελληνική κυβέρνηση υπό την πρωθυπουργία του Λουκά Παπαδήμο και προέβλεπε την υποστήριξη της Ελλάδας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ).

Το Δεύτερο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής για την Ελλάδα αντικατέστησε το προηγούμενο σχέδιο διάσωσης της Ελλάδας (το “Πρώτο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής”), που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ μετά τις προσπάθειες του Γιώργου Παπανδρέου για διεξαγωγή δημοψηφίσματος και την έμμεση δέσμευση των ηγετών της Ε.Ε.

Η τελική συμφωνία ολοκληρώθηκε μετά από εργώδεις προσπάθειες τον Φεβρουάριο του 2012. Τα τρία βασικά συμβαλλόμενα μέρη (γνωστά και ως “Τρόικα”) καθόρισαν τρεις προϋποθέσεις για την καταβολή του νέου δανείου, προκειμένου να δεσμευτεί η Ελλάδα και να αποφευχθεί παρόμοια έκβαση με την πρώτη σύμβαση.

Η πρώτη προϋπόθεση στηρίχθηκε στην προηγούμενη συμφωνία για την οριστικοποίηση μιας συμφωνία περικοπής των ελληνικών κρατικών ομολόγων ύψους 50% με ταυτόχρονη μείωση των αποδόσεων στο 3,5%, έτσι ώστε συνδυαστικά η τελική μείωση του χρέους για την Ελλάδα να άγγιζε τα 100 δισεκατομμύρια ευρώ. Η δεύτερη προϋπόθεση -απαίτηση ανέφερε ότι η Ελλάδα έπρεπε να εφαρμόσει ένα νέο πακέτο μέτρων λιτότητας, που είχε σχεδιάσει το ΝΤ με στόχο να κάνει βιώσιμο το έλλειμμα του προϋπολογισμού της χώρας. Η τρίτη και πιο δύσκολη για τους εκπροσώπους προϋπόθεση ήταν η υπογραφή μιας δεσμευτικής συμφωνίας από την πλειοψηφία των ελληνικών κομμάτων, με την οποία θα αποδέχονταν τη συνεχή υποστήριξη του συνολικού προγράμματος, ανεξαρτήτως των αποτελεσμάτων των εκλογών του Μαΐου του 2012. Ουσιαστικά, μια μακροχρόνια δέσμευση των επόμενων ελληνικών κυβερνήσεων.

Σύμφωνα, με τα επίσημα αρχεία, στις 21 Φεβρουαρίου 2012, το ​​Eurogroup είχε ολοκληρώσει το σχέδιο για το δεύτερο πακέτο διάσωσης της Ελλάδας και είχε διαμορφώσει το κείμενο της δανειακής σύμβασης (το δεύτερο μνημόνιο). Σε μια συνάντηση διάρκειας 13 ωρών στις Βρυξέλλες, τα κράτη μέλη της ΕΕ συμφώνησαν τελικά να χορηγήσουν το νέο δάνειο ύψους 100 δισεκατομμυρίων ευρώ στην Ελλάδα, με την ταυτόχρονη αναδρομική μείωση των επιτοκίων μόλις 150 μονάδες βάσης πάνω από το Euribor. Υπήρξε μάλιστα και πρόβλεψη για την επιστροφή στην Ελλάδα όλων των κερδών που θα αποκομίσουν οι Κεντρικές Τράπεζες των χωρών της ΕΕ με μειωμένο επιτόκιο μέχρι το 2020.

Στις 14 Μαρτίου 2012 η ελληνική κυβέρνηση υποβάλλει επίσημα το σχετικό αίτημα και το Euro Group αποδέχεται και εγκρίνει την παροχή νέου δάνειου 130 δισ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας (EFSF) για την υποστήριξη των χρηματοδοτικών αναγκών της Ελλάδας. Σε αυτό το νέο δάνειο συμμετέχει και το ΔΝΤ, συμβάλλοντας με 19,8 δισ. ευρώ.

Η τελική Συμφωνία Διευκόλυνσης Χρηματοπιστωτικής Βοήθειας Master (MFFA) μεταξύ του EFSF, της Ελληνικής Δημοκρατίας, του Ελληνικού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (HSFS) και της Τράπεζας της Ελλάδος επικυρώθηκε από το Ελληνικό Κοινοβούλιο στις 20 Μαρτίου.

Όμως, παρά την “χρηματοδοτική εξασφάλιση” των αναγκών της Ελλάδας και την υποστήριξη των κρατών της Ευρωζώνης, οι βουλευτικές εκλογές που διεξήχθησαν στις 6 Μαΐου 2012 απέβησαν άκαρπες και προκηρύχτηκαν εκ νέου εκλογές μέσα σε κλίμα αβεβαιότητας καθώς αυτή η εξέλιξη είχε προκαλέσει αναστάτωση στην Ευρώπη και υπήρχε αμφιβολία αν θα τηρηθεί και το δεύτερο μνημόνιο και συνεπώς η συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρωζώνη τέθηκε ως το βασικό διακύβευμα των νέων εθνικών εκλογών.

Λίγες ημέρες αργότερα, στις 17 Μαΐου 2012, ορκίζεται ενώπιον του Προέδρου της Δημοκρατίας, Κάρολου Παπούλια στο Προεδρικό Μέγαρο υπηρεσιακός πρωθυπουργός της Ελλάδας, ο διακεκριμένος δικαστικός και πρώην Πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, Παναγιώτης Πικραμένος, ώστε να διεξαχθούν σε νέες εκλογές για τις 17 Ιουνίου.

Με την νέα “χρηματοδότηση” της Ελλάδας εξασφαλισμένη, την διαβεβαίωση πως η Ελλάδα θα παραμείνει στην ζώνη του ευρώ και χωρίς άλλα πολιτικά… εμπόδια στον ορίζοντα της χώρας, η Νέα Δημοκρατία κερδίζει στις εκλογές της 17ης Ιουνίου, με ποσοστό 29,66%, και σχηματίζεται με διαδικασίες-εξπρές κυβέρνησης συνεργασίας μετά από συμφωνία με το ΠΑΣΟΚ και την Δημοκρατική Αριστερά (ΔΗΜΑΡ).

Έτσι, ο Αντώνης Σαμαράς ορκίζεται Πρωθυπουργός στις 20 Ιουνίου του 2012. Στις 26 Ιουνίου 2012 ο έμπειρος οικονομολόγος, ακαδημαϊκός και μέλος της Οικονομικής και Νομισματικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης (1994 – 2000), Γιάννης Στουρνάρας αναλαμβάνει την θέση του Υπουργού Οικονομικών και προχωράει με ταχύτατους ρυθμούς τις απαραίτητες οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2013-2016, κατατίθεται στις 5 Νοεμβρίου 2012 στη βουλή σε ένα άρθρο με τη διαδικασία του κατεπείγοντος και υπερψηφίστηκε με 153 ψήφους δυο ημέρες αργότερα ενώ στις 22 Δεκεμβρίου 2012 ψηφίστηκε ο προϋπολογισμός για το 2013, μετά από μαραθώνιες διαβουλεύσεις και διασκέψεις.

Οι διαπραγματεύσεις της κυβέρνησης με την Τρόικα για την κατάρτιση του “Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2013-2016” ήταν περίπλοκες, πολύμηνες και σκληρές καθώς περιλάμβαναν και μια μέτρων περικοπών δαπανών και λιτότητας, με αυξήσεις στο κόστος διαβίωσης, όπως μείωση συντάξεων από 5% έως 15% (από τα 1.000 ευρώ και άνω), κατάργηση δώρου Χριστουγέννων, δώρου Πάσχα και επιδομάτων αδείας για τους δημοσίους υπαλλήλους και τους συνταξιούχους, μειώσεις στο εφάπαξ έως 83%, αύξηση φόρου στο υγραέριο κίνησης, καταβολή εισιτηρίου 25 ευρώ για την εισαγωγή ασθενών σε δημόσιο νοσοκομείο, κ.α. Συνολικά, προέβλεπε μέτρα ύψους 18,9 δις ευρώ, από τα οποία ποσό ύψους 9,4 δις αφορούν σε μέτρα, τα οποία έπρεπε να υλοποιηθούν μέσα στο 2013.

2013: Από τις διαδηλώσεις διαμαρτυρίας στις δημοσιονομικές επιπτώσεις

Μετά την υπογραφή του πρώτου μνημονίου η κοινωνική δυσαρέσκεια αυξάνεται, οι διαδηλώσεις την διετία 2011-2012 κορυφώνονται καθώς στις κινητοποιήσεις των πολιτών εντάσσεται το νέο κίνημα των «Αγανακτισμένων», που δεν έχει κομματικές ταυτότητες και πολιτικές δεσμεύσεις και η κυβέρνηση δίνει αγώνα να εφαρμόσει ένα πρόγραμμα διάσωσης με δεσμεύσεις απέναντι στην Τρόικα και να περιορίσει τις επιπτώσεις της συνεχιζόμενης ύφεσης στην ελληνική οικονομία.

Ένα χαρακτηριστικό των κινητοποιήσεων των «Αγανακτισμένων» ήταν οι αποδοκιμασίες και ορισμένες φορές οι προπηλακισμοί σε βάρος πολιτικών όλων των κομμάτων. Η εφαρμογή όμως μέτρων λιτότητα, περικοπών και περιστολής δαπανών ύψους 9,4 δις αυξάνει τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης και προκαλεί απρόβλεπτες κοινωνικές αλλαγές.

Εκ του αποτελέσματος διαφαίνεται πως εμμέσως εφαρμόζεται μια επιλογή εσωτερικής υποτίμησης για την ανάσχεση της οικονομικής και δημοσιονομικής κρίσης, που οξύνει ακόμα περισσότερο την οικονομική και κοινωνική κρίση στην Ελλάδα και έχει τα αντίθετα αποτελέσματα στους τομείς της επενδυτικής και αναπτυξιακής δραστηριότητας της ελληνικής οικονομίας.

Από την αξιολόγηση των ασκούμενων πολιτικών της περιόδου 2012-2013, γίνεται ξεκάθαρο – αλλά αποτυπώνεται στις εκθέσεις του ΔΝΤ αρκετά χρόνια αργότερα – πως το “μίγμα” των τεχνοκρατικών πολιτικών έχει δραματικές επιπτώσεις τους στην ελληνική οικονομία και κοινωνία και ακόμα χειρότερα επηρεάζει αρνητικά την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, παρά τις μειώσεις μισθών και επιδομάτων, τις αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις, την συμπίεση του κόστους εργασίας και την αύξηση της …ευελιξίας στην απασχόληση.

Και τα στοιχεία τόσο της Eurostat όσο και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποδεικνύουν ότι παρά την πιστή τήρηση από την ελληνική πλευρά των όρων του μνημονίου, οι εκτιμήσεις των ξένων ειδικών απέχουν από την πραγματικότητα και υπάρχει απόκλιση σχεδόν σε όλους τους επιμέρους δείκτες σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις.

Το 2013 η σωρευτική μείωση της αγοραστικής δύναμης των αποδοχών ανά μισθωτό προσεγγίζει το 22,1% και η αγοραστική δύναμη των αποδοχών του συνόλου των μισθωτών μειώθηκε σωρευτικά κατά 37,2%. Παράλληλα, υπάρχει μείωση της απασχόλησης κατά 18,2% και εκτίναξη του ποσοστού ανεργίας στο 27% (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2013) πρωτοφανές ρεκόρ στην ιστορία της Ε.Ε. Επίσης, η πτώση της εγχώριας ζήτησης είναι δραματική αφού φθάνει αθροιστικά το 31,3%, επιστρέφοντας στα επίπεδα του… 1999 (ΙΝ.Ε.Γ.Σ.Ε.Ε.).

Το ΑΕΠ της ελληνικής οικονομίας καταγράφει μείωση κατά 6,4% το 2012 και σωρευτική μείωση την κρίσιμη περίοδο 2010-2013 σε ποσοστό 20,1%. Παρά τις δύσκολες συνθήκες στις 28 Απριλίου του 2013 ψηφίστηκε από τη βουλή το πολυνομοσχέδιο του Υπουργείου Οικονομικών, το οποίο είχε μεταρρυθμιστικό χαρακτήρα και περιείχε σημαντικές αλλαγές σε μία σειρά επαγγελματικών κλάδων.

Όμως, μετά από πολιτικές διαφωνίες σε συγκεκριμένα μέτρα και σε πολιτικές με έντονο κοινωνικό αντίκτυπο, η ΔΗΜΑΡ αποχωρεί από την κυβέρνηση στις 21 Ιουνίου του 2013, επικαλούμενη την αιφνιδιαστική απόφαση της κυβέρνησης για το κλείσιμο της ΕΡΤ.

Έτσι, ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς ανακοινώνει λίγες ημέρες αργότερα, στις 24 Ιουνίου, τον ανασχηματισμός της κυβέρνησης. Χωρίς την στήριξη της Δημοκρατικής Αριστεράς η δικομματική πλέον κυβέρνηση περνάει στις 18 Ιουλίου το κρίσιμο πολυνομοσχέδιο. Είχε προηγηθεί έντονο παρασκήνιο συζητήσεων και διαβουλεύσεων με βουλευτές οι οποίοι διατύπωναν ενστάσεις για διατάξεις του πολυνομοσχεδίου ζητώντας βελτιώσεις από τους υπουργούς, όπως η διάταξη για την κατάργηση της δημοτικής αστυνομίας. Μάλιστα, το άρθρο 14 για τις απαλλαγές φόρου εισοδήματος από τη μισθωτή εργασία και το άρθρο 30 για τον εναλλακτικό τρόπο υπολογισμού ελάχιστης φορολογίας υπερψηφίστηκαν και από τη ΔΗΜΑΡ, που είχε αποχωρήσει από την κυβέρνηση συνεργασίας.

Τον Αύγουστο του 2013, ο Υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε εξέφρασε τις προσδοκίες του ότι «θα χρειαστεί να υπάρξει ένα άλλο πρόγραμμα (διάσωσης) για την Ελλάδα», μια παρατήρηση που προκαλεί έντονες επικρίσεις και αντιδράσεις στην Ελλάδα αλλά και σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Όμως, λίγες εβδομάδες αργότερα, ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), Κλάους Ρέγκλινγκ επιβεβαιώνει τις εκτιμήσεις Σόιμπλε, δηλώνοντας σε γερμανική εφημερίδα (Handelsblatt) ότι “η Ελλάδα ενδέχεται να χρειαστεί μια τρίτη δέσμη μέτρων διάσωσης μέσα στο 2014”.2012: Νέο μνημόνιο, νέο δάνειο και νέα κυβέρνηση.

 

Το δεύτερο μνημόνιο (ή το “Δεύτερο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής” της Ελλάδας, σύμφωνα με τις επίσημες πηγές) για την αντιμετώπιση της κρίσης του ελληνικού δημοσίου χρέους, που συχνά αναφέρεται κι ως “δεύτερη δέσμη μέτρων διάσωσης”, υπογράφηκε τον Μάρτιο του 2012 από την ελληνική κυβέρνηση υπό την πρωθυπουργία του Λουκά Παπαδήμο και προέβλεπε την υποστήριξη της Ελλάδας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ).

Το Δεύτερο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής για την Ελλάδα αντικατέστησε το προηγούμενο σχέδιο διάσωσης της Ελλάδας (το “Πρώτο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής”), που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ μετά τις προσπάθειες του Γιώργου Παπανδρέου για διεξαγωγή δημοψηφίσματος και την έμμεση δέσμευση των ηγετών της Ε.Ε.

Η τελική συμφωνία ολοκληρώθηκε μετά από εργώδεις προσπάθειες τον Φεβρουάριο του 2012. Τα τρία βασικά συμβαλλόμενα μέρη (γνωστά και ως “Τρόικα”) καθόρισαν τρεις προϋποθέσεις για την καταβολή του νέου δανείου, προκειμένου να δεσμευτεί η Ελλάδα και να αποφευχθεί παρόμοια έκβαση με την πρώτη σύμβαση.

Η πρώτη προϋπόθεση στηρίχθηκε στην προηγούμενη συμφωνία για την οριστικοποίηση μιας συμφωνία περικοπής των ελληνικών κρατικών ομολόγων ύψους 50% με ταυτόχρονη μείωση των αποδόσεων στο 3,5%, έτσι ώστε συνδυαστικά η τελική μείωση του χρέους για την Ελλάδα να άγγιζε τα 100 δισεκατομμύρια ευρώ. Η δεύτερη προϋπόθεση -απαίτηση ανέφερε ότι η Ελλάδα έπρεπε να εφαρμόσει ένα νέο πακέτο μέτρων λιτότητας, που είχε σχεδιάσει το ΝΤ με στόχο να κάνει βιώσιμο το έλλειμμα του προϋπολογισμού της χώρας. Η τρίτη και πιο δύσκολη για τους εκπροσώπους προϋπόθεση ήταν η υπογραφή μιας δεσμευτικής συμφωνίας από την πλειοψηφία των ελληνικών κομμάτων, με την οποία θα αποδέχονταν τη συνεχή υποστήριξη του συνολικού προγράμματος, ανεξαρτήτως των αποτελεσμάτων των εκλογών του Μαΐου του 2012. Ουσιαστικά, μια μακροχρόνια δέσμευση των επόμενων ελληνικών κυβερνήσεων.

Σύμφωνα, με τα επίσημα αρχεία, στις 21 Φεβρουαρίου 2012, το ​​Eurogroup είχε ολοκληρώσει το σχέδιο για το δεύτερο πακέτο διάσωσης της Ελλάδας και είχε διαμορφώσει το κείμενο της δανειακής σύμβασης (το δεύτερο μνημόνιο).

Σε μια συνάντηση διάρκειας 13 ωρών στις Βρυξέλλες, τα κράτη μέλη της ΕΕ συμφώνησαν τελικά να χορηγήσουν το νέο δάνειο ύψους 100 δισεκατομμυρίων ευρώ στην Ελλάδα, με την ταυτόχρονη αναδρομική μείωση των επιτοκίων μόλις 150 μονάδες βάσης πάνω από το Euribor. Υπήρξε μάλιστα και πρόβλεψη για την επιστροφή στην Ελλάδα όλων των κερδών που θα αποκομίσουν οι Κεντρικές Τράπεζες των χωρών της ΕΕ με μειωμένο επιτόκιο μέχρι το 2020.

Στις 14 Μαρτίου 2012 η ελληνική κυβέρνηση υποβάλλει επίσημα το σχετικό αίτημα και το Euro Group αποδέχεται και εγκρίνει την παροχή νέου δάνειου 130 δισ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας (EFSF) για την υποστήριξη των χρηματοδοτικών αναγκών της Ελλάδας. Σε αυτό το νέο δάνειο συμμετέχει και το ΔΝΤ, συμβάλλοντας με 19,8 δισ. ευρώ.

Η τελική Συμφωνία Διευκόλυνσης Χρηματοπιστωτικής Βοήθειας Master (MFFA) μεταξύ του EFSF, της Ελληνικής Δημοκρατίας, του Ελληνικού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (HSFS) και της Τράπεζας της Ελλάδος επικυρώθηκε από το Ελληνικό Κοινοβούλιο στις 20 Μαρτίου.

Όμως, παρά την “χρηματοδοτική εξασφάλιση” των αναγκών της Ελλάδας και την υποστήριξη των κρατών της Ευρωζώνης, οι βουλευτικές εκλογές που διεξήχθησαν στις 6 Μαΐου 2012 απέβησαν άκαρπες και προκηρύχτηκαν εκ νέου εκλογές μέσα σε κλίμα αβεβαιότητας καθώς αυτή η εξέλιξη είχε προκαλέσει αναστάτωση στην Ευρώπη και υπήρχε αμφιβολία αν θα τηρηθεί και το δεύτερο μνημόνιο και συνεπώς η συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρωζώνη τέθηκε ως το βασικό διακύβευμα των νέων εθνικών εκλογών.

Λίγες ημέρες αργότερα, στις 17 Μαΐου 2012, ορκίζεται ενώπιον του Προέδρου της Δημοκρατίας, Κάρολου Παπούλια στο Προεδρικό Μέγαρο υπηρεσιακός πρωθυπουργός της Ελλάδας, ο διακεκριμένος δικαστικός και πρώην Πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, Παναγιώτης Πικραμένος, ώστε να διεξαχθούν σε νέες εκλογές για τις 17 Ιουνίου.

Με την νέα “χρηματοδότηση” της Ελλάδας εξασφαλισμένη, την διαβεβαίωση πως η Ελλάδα θα παραμείνει στην ζώνη του ευρώ και χωρίς άλλα πολιτικά… εμπόδια στον ορίζοντα της χώρας, η Νέα Δημοκρατία κερδίζει στις εκλογές της 17ης Ιουνίου, με ποσοστό 29,66%, και σχηματίζεται με διαδικασίες-εξπρές κυβέρνησης συνεργασίας μετά από συμφωνία με το ΠΑΣΟΚ και την Δημοκρατική Αριστερά (ΔΗΜΑΡ). Έτσι, ο Αντώνης Σαμαράς ορκίζεται Πρωθυπουργός στις 20 Ιουνίου του 2012.

Στις 26 Ιουνίου 2012 ο έμπειρος οικονομολόγος, ακαδημαϊκός και μέλος της Οικονομικής και Νομισματικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης (1994 – 2000), Γιάννης Στουρνάρας αναλαμβάνει την θέση του Υπουργού Οικονομικών και προχωράει με ταχύτατους ρυθμούς τις απαραίτητες οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2013-2016, κατατίθεται στις 5 Νοεμβρίου 2012 στη βουλή σε ένα άρθρο με τη διαδικασία του κατεπείγοντος και υπερψηφίστηκε με 153 ψήφους δυο ημέρες αργότερα ενώ στις 22 Δεκεμβρίου 2012 ψηφίστηκε ο προϋπολογισμός για το 2013, μετά από μαραθώνιες διαβουλεύσεις και διασκέψεις.

Οι διαπραγματεύσεις της κυβέρνησης με την Τρόικα για την κατάρτιση του “Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2013-2016” ήταν περίπλοκες, πολύμηνες και σκληρές καθώς περιλάμβαναν και μια μέτρων περικοπών δαπανών και λιτότητας, με αυξήσεις στο κόστος διαβίωσης, όπως μείωση συντάξεων από 5% έως 15% (από τα 1.000 ευρώ και άνω), κατάργηση δώρου Χριστουγέννων, δώρου Πάσχα και επιδομάτων αδείας για τους δημοσίους υπαλλήλους και τους συνταξιούχους, μειώσεις στο εφάπαξ έως 83%, αύξηση φόρου στο υγραέριο κίνησης, καταβολή εισιτηρίου 25 ευρώ για την εισαγωγή ασθενών σε δημόσιο νοσοκομείο, κ.α. Συνολικά, προέβλεπε μέτρα ύψους 18,9 δις ευρώ, από τα οποία ποσό ύψους 9,4 δις αφορούν σε μέτρα, τα οποία έπρεπε να υλοποιηθούν μέσα στο 2013.

2013: Από τις διαδηλώσεις διαμαρτυρίας στις δημοσιονομικές επιπτώσεις

Μετά την υπογραφή του πρώτου μνημονίου η κοινωνική δυσαρέσκεια αυξάνεται, οι διαδηλώσεις την διετία 2011-2012 κορυφώνονται καθώς στις κινητοποιήσεις των πολιτών εντάσσεται το νέο κίνημα των «Αγανακτισμένων», που δεν έχει κομματικές ταυτότητες και πολιτικές δεσμεύσεις και η κυβέρνηση δίνει αγώνα να εφαρμόσει ένα πρόγραμμα διάσωσης με δεσμεύσεις απέναντι στην Τρόικα και να περιορίσει τις επιπτώσεις της συνεχιζόμενης ύφεσης στην ελληνική οικονομία.

Ένα χαρακτηριστικό των κινητοποιήσεων των «Αγανακτισμένων» ήταν οι αποδοκιμασίες και ορισμένες φορές οι προπηλακισμοί σε βάρος πολιτικών όλων των κομμάτων. Η εφαρμογή όμως μέτρων λιτότητα, περικοπών και περιστολής δαπανών ύψους 9,4 δις αυξάνει τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης και προκαλεί απρόβλεπτες κοινωνικές αλλαγές.

Εκ του αποτελέσματος διαφαίνεται πως εμμέσως εφαρμόζεται μια επιλογή εσωτερικής υποτίμησης για την ανάσχεση της οικονομικής και δημοσιονομικής κρίσης, που οξύνει ακόμα περισσότερο την οικονομική και κοινωνική κρίση στην Ελλάδα και έχει τα αντίθετα αποτελέσματα στους τομείς της επενδυτικής και αναπτυξιακής δραστηριότητας της ελληνικής οικονομίας.

Από την αξιολόγηση των ασκούμενων πολιτικών της περιόδου 2012-2013, γίνεται ξεκάθαρο – αλλά αποτυπώνεται στις εκθέσεις του ΔΝΤ αρκετά χρόνια αργότερα – πως το “μίγμα” των τεχνοκρατικών πολιτικών έχει δραματικές επιπτώσεις τους στην ελληνική οικονομία και κοινωνία και ακόμα χειρότερα επηρεάζει αρνητικά την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, παρά τις μειώσεις μισθών και επιδομάτων, τις αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις, την συμπίεση του κόστους εργασίας και την αύξηση της …ευελιξίας στην απασχόληση.

Και τα στοιχεία τόσο της Eurostat όσο και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποδεικνύουν ότι παρά την πιστή τήρηση από την ελληνική πλευρά των όρων του μνημονίου, οι εκτιμήσεις των ξένων ειδικών απέχουν από την πραγματικότητα και υπάρχει απόκλιση σχεδόν σε όλους τους επιμέρους δείκτες σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις. Το 2013 η σωρευτική μείωση της αγοραστικής δύναμης των αποδοχών ανά μισθωτό προσεγγίζει το 22,1% και η αγοραστική δύναμη των αποδοχών του συνόλου των μισθωτών μειώθηκε σωρευτικά κατά 37,2%. Παράλληλα, υπάρχει μείωση της απασχόλησης κατά 18,2% και εκτίναξη του ποσοστού ανεργίας στο 27% (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2013) πρωτοφανές ρεκόρ στην ιστορία της Ε.Ε. Επίσης, η πτώση της εγχώριας ζήτησης είναι δραματική αφού φθάνει αθροιστικά το 31,3%, επιστρέφοντας στα επίπεδα του… 1999 (ΙΝ.Ε.Γ.Σ.Ε.Ε.).

Το ΑΕΠ της ελληνικής οικονομίας καταγράφει μείωση κατά 6,4% το 2012 και σωρευτική μείωση την κρίσιμη περίοδο 2010-2013 σε ποσοστό 20,1%. Παρά τις δύσκολες συνθήκες στις 28 Απριλίου του 2013 ψηφίστηκε από τη βουλή το πολυνομοσχέδιο του Υπουργείου Οικονομικών, το οποίο είχε μεταρρυθμιστικό χαρακτήρα και περιείχε σημαντικές αλλαγές σε μία σειρά επαγγελματικών κλάδων.

Όμως, μετά από πολιτικές διαφωνίες σε συγκεκριμένα μέτρα και σε πολιτικές με έντονο κοινωνικό αντίκτυπο, η ΔΗΜΑΡ αποχωρεί από την κυβέρνηση στις 21 Ιουνίου του 2013, επικαλούμενη την αιφνιδιαστική απόφαση της κυβέρνησης για το κλείσιμο της ΕΡΤ.

Έτσι, ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς ανακοινώνει λίγες ημέρες αργότερα, στις 24 Ιουνίου, τον ανασχηματισμός της κυβέρνησης. Χωρίς την στήριξη της Δημοκρατικής Αριστεράς η δικομματική πλέον κυβέρνηση περνάει στις 18 Ιουλίου το κρίσιμο πολυνομοσχέδιο.

Είχε προηγηθεί έντονο παρασκήνιο συζητήσεων και διαβουλεύσεων με βουλευτές οι οποίοι διατύπωναν ενστάσεις για διατάξεις του πολυνομοσχεδίου ζητώντας βελτιώσεις από τους υπουργούς, όπως η διάταξη για την κατάργηση της δημοτικής αστυνομίας. Μάλιστα, το άρθρο 14 για τις απαλλαγές φόρου εισοδήματος από τη μισθωτή εργασία και το άρθρο 30 για τον εναλλακτικό τρόπο υπολογισμού ελάχιστης φορολογίας υπερψηφίστηκαν και από τη ΔΗΜΑΡ, που είχε αποχωρήσει από την κυβέρνηση συνεργασίας.

Τον Αύγουστο του 2013, ο Υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε εξέφρασε τις προσδοκίες του ότι «θα χρειαστεί να υπάρξει ένα άλλο πρόγραμμα (διάσωσης) για την Ελλάδα», μια παρατήρηση που προκαλεί έντονες επικρίσεις και αντιδράσεις στην Ελλάδα αλλά και σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Όμως, λίγες εβδομάδες αργότερα, ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), Κλάους Ρέγκλινγκ επιβεβαιώνει τις εκτιμήσεις Σόιμπλε, δηλώνοντας σε γερμανική εφημερίδα (Handelsblatt) ότι “η Ελλάδα ενδέχεται να χρειαστεί μια τρίτη δέσμη μέτρων διάσωσης μέσα στο 2014”.

2010 – 2019 :  Το χρονικό της κρίσης 3o μέρος  –  Αξιολογήσεις και ο εφιάλτης των capital controls

Η “καρδιά” της κρίσης περιείχε αξιολογήσεις που δεν έκλειναν, επισκέψεις της Τρόικα και την σπάθη του Grexit η οποία για μια περίοδο κρεμόταν πάνω από τη χώρα βυθίζοντας την όλο και πιο βαθιά στο τέλμα, μέχρι που φτάσαμε σε εκλογές και τελικά στα Capital Controls.

2014: Η αξιολόγηση που δεν έκλεισε ποτέ

Από τις αρχές του έτους στις Βρυξέλλες διεξάγονται συζητήσεις για τα αποτελέσματα του δευτέρου μνημονίου και το ενδεχόμενο να διαπραγματευτεί η Τρόικα ένα νέο σχέδιο διάσωσης της ελληνικής οικονομίας.

Και τον Φεβρουάριο του 2014, οι επικεφαλής της Τρόικα αναφέρουν σε Ευρωπαίους αξιωματούχους και σε μέλη του ελληνικού οικονομικού επιτελείου παραγωγικών την ανάγκη εξέτασης του ενδεχομένου παροχής ένα νέο, τρίτο, σχέδιο διάσωσης ύψους 15-17 δις ευρώ προς την Ελλάδα, αλλά σε συνδυασμό με επιπρόσθετη ελάφρυνση του χρέους, μέσω της διεύρυνσης της διάρκειας των ομολόγων του ΕΤΧΣ από 30 σε 50 χρόνια με ταυτόχρονη μείωση του επιτοκίου κατά 0,5% για το αρχικό χρέος (ύψους 80 δισεκατομμυρίων ευρώ) που οφείλεται σε όλα τα άλλα κράτη μέλη της ΕΕ, μέσω της Σύμβασης Διευκόλυνσης Δανείων.

Η τελική απόφαση για την ανάγκη συμφωνίας ενός τρίτου δανείου διάσωσης τέθηκε προσωρινά σε κατάσταση αναμονής από τις Ευρωπαϊκές Αρχές, εξαιτίας της προσδοκώμενης ολοκλήρωσης της τρίτης αναθεώρησης του δεύτερου προγράμματος διάσωσης, όπου βασικό κριτήριο ήταν η τήρηση όλων των όρων του προγράμματος και κυρίως τα τελικά δημοσιονομικά στοιχεία (ειδικά το πρωτογενές πλεόνασμα) για το 2013.

Σύμφωνα, με τα αρχεία της Κομισιόν & το ΔΝΤ , η εξέταση του σχεδίου για ένα τρίτο δάνειο διάσωσης  της  Ελλάδας  είχε  μεταφερθεί  προς  τα  μέσα  του  ίδιου  έτους,  με πιθανότερο διάστημα για την διαπραγμάτευση της Τρόικα με την ελληνική κυβέρνηση τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2014. Μετά από παρατεταμένη προετοιμασία και συγκροτημένες ενέργειες η ελληνική κυβέρνηση βγήκε στις διεθνείς χρηματαγορές στις 9 Απριλίου, επιτυγχάνοντας την πώληση πενταετούς ομολόγου ονομαστικής αξίας 3 δισεκατομμυρίων ευρώ με κουπόνι 4.75%.

Ήταν η πρώτη – και μάλιστα επιτυχημένη – έξοδος στις αγορές της Ελλάδας, μετά από τέσσερα χρόνια λόγω χαμηλού ενδιαφέροντος από τους ξένους επενδυτές και των εξαιρετικά υψηλών spreads, που καθιστούσαν απαγορευτική κάθε προσπάθεια πώλησης ελληνικών ομολόγων.

Όμως, παρά τα αισιόδοξα μηνύματα από τις αγορές και τα πρώτα σημάδια ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας, οι πολιτικές αναταράξεις θα φέρουν την Ελλάδα πολλά βήματα πίσω στην προσπάθεια ανασυγκρότησης της οικονομίας, της εδραίωσης της εμπιστοσύνης των ξένων αγορών και της ολοκλήρωσης της περιόδου των μνημονίων. Στις ευρωεκλογές του 2014, που έγιναν στην Ελλάδα στις 25 Μαΐου, με το σύστημα της απλής αναλογική και -για πρώτη φορά- με την χρήση σταυρού για την επιλογή ευρωβουλευτών αντί για λίστα.

Νικητής των ευρωεκλογών αναδείχθηκε ο Συνασπισμός Ριζοσπαστικής Αριστεράς (ΣΥ.ΡΙΖ.Α), με 26,26%, η Νέα Δημοκρατία, με 22,72%, ενώ η αποχή κυμάνθηκε σε επίπεδα-ρεκόρ (40,67%) σηματοδοτώντας την έντονη απογοήτευση του εκλογικού σώματος για τους εκπροσώπους της πολιτικής σκηνής. Σε συνέχεια των ευρωεκλογών του 2014, την 1η Νοεμβρίου 2014 η Επιτροπή του Ζαν Κλωντ Γιούνκερ αναλαμβάνει καθήκοντα, προκαλώντας ενθουσιασμό στην Αθήνα, για την ανάληψη των καθηκόντων από τον επιτυχημένο πολιτικό από το Λουξεμβούργο, γνωστό φιλέλληνα και εξαιρετικά επιφυλακτικό σε σχέδια εξόδου, πτώχευσης και τιμωρητικές πρακτικές χωρών-μελών που προωθούσε το “δόγμα Σόιμπλε”.

Το ευνοϊκό κλίμα στις Βρυξέλλες όμως δεν είχε ιδιαίτερα αποτελέσματα στην διαδικασία της αξιολόγησης της Ελλάδας από την Τρόικα, που δεν έκλεινε επί μήνες με αποτέλεσμα να υπάρχει έντονη ανησυχία από όλες τις πλευρές.

Μετά από την ήττα των ευρωεκλογών και τον ανασχηματισμό της κυβέρνησης Σαμαρά που είχε ένα αντιπροσωπευτικό σχήμα με τα χαρακτηριστικά της «λαϊκής Δεξιά», κυριάρχησε στην ελληνική πολιτική σκηνή, η ρητορική για την έξοδο από τα Μνημόνια και την απαλλαγή από τον «έλεγχο» του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, αφού έτσι και αλλιώς το “ευρωπαϊκό σκέλος” του μνημονίου έληγε τον Δεκέμβριο.

Στις Βρυξέλλες, όμως, υπήρχε ανησυχία και απογοήτευση για την ελληνική κυβέρνηση, που έδειχνε αδυναμία να επιτύχει τον εξορθολογισμό της φορολογίας, για να αλλάξει το αίσθημα αδικίας στα μεσαία και χαμηλά στρώματα της κοινωνίας, την πάταξη της φοροδιαφυγής και την αντιμετώπιση της διαφθοράς στον δημόσιο τομέα. Τελικά στις 7 Νοεμβρίου 2014 στις Βρυξέλλες, έγινε ξεκάθαρο ότι η αξιολόγηση δεν θα έκλεινε εκείνη την χρονιά, καθώς ο -τότε- υπουργός Οικονομικών, Γκίκας Χαρδούβελης έλαβε ένα απρόσμενο email, με το οποίο οι εκπρόσωποι της Τρόικας ζητούσαν την εφαρμογή όλων των συμφωνηθέντων χωρίς κανένα περιθώριο διαπραγμάτευσης. Επιπλέον, στο περίφημο πλέον μήνυμα-ορόσημο αναφέρονταν 19 σημεία που η ελληνική κυβέρνηση έπρεπε να υλοποιήσει μέσα σε έναν μήνα, προκειμένου να ολοκληρωθεί η κρίσιμη αξιολόγηση!

Κι όμως το προηγούμενο βράδυ έχει ολοκληρωθεί ένα ακόμα επιτυχημένο για την Ελλάδα Euro Group, όπου ο υπουργός Οικονομικών φέρεται να είχε λάβει θετικά μηνύματα για την πρόοδο της κυβέρνησης. Μετά από συζήτηση με τον πρωθυπουργό και άλλα κυβερνητικά στελέχη, το προφανές συμπέρασμα ήταν πως τα συγκεκριμένα σημεία, με τα απαιτούμενα βήματα για την υλοποίησή τους, ήταν πολιτικά και πρακτικά σχεδόν αδύνατον να πραγματοποιηθούν μέσα στο προτεινόμενο χρονικό διάστημα των 30 ημερών.

Σχεδόν ένα μήνα αργότερα από εκείνη την ψυχρολουσία, το μεσημέρι της Τρίτης 9 Δεκεμβρίου, ο Αντώνης Σαμαράς ανακοίνωσε ότι ο Σταύρος Δήμας θα είναι υποψήφιος Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Για την ακρίβεια, ο μοναδικός υποψήφιος με την στήριξη της Νέας Δημοκρατίας και στις τρεις προβλεπόμενες ψηφοφορίες της διαδικασίας εκλογής. Στις 29 Δεκεμβρίου 2014 έγινε η τρίτη και τελευταία ψηφοφορία στη Βουλή για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας και ο υποψήφιος της κυβέρνησης Σταύρος Δήμας δεν συγκέντρωσε τον ελάχιστο απαιτούμενο αριθμό των 180 ψήφων. Έτσι, μετά από αυτή την εξέλιξη, σύμφωνα με το Σύνταγμα, η Βουλή έπρεπε να διαλυθεί μέσα σε 10 ημέρες και να προκηρυχθούν εθνικές βουλευτικές εκλογές.

Την επόμενη ημέρα (30/12) ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς πραγματοποίησε συνάντηση με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κάρολο Παπούλια, υποβάλλοντας την παραίτηση της κυβέρνησης και την προκήρυξη πρόωρων εκλογών στις 25 Ιανουαρίου του 2015.

2015: Η παρολίγον …πτώχευση

Το Δεύτερο Πρόγραμμα Οικονομικής Προσαρμογής για την Ελλάδα (2012-2014), ολοκληρώθηκε στην τέταρτη αξιολόγηση της προόδου τόσο από το ΔΝΤ όσο και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Απρίλιο του 2014 σύμφωνα με τα επίσημα διεθνή έγγραφα αλλά ουσιαστικά έμεινε ημιτελές και ήταν σχεδόν σίγουρο από τις αρχές του 2015 πως η Ελλάδα θα χρειαζόταν μια ακόμα “χρηματοδοτική διευκόλυνση” πολύ νωρίτερα από την προβλεπόμενη στο συγκεκριμένο μνημόνιο.

Έχοντας μάλιστα χάσει ένα ολόκληρο 6μηνο σε διαπραγματεύσεις και με ένα email- τελεσίγραφο ήταν σχεδόν σίγουρο πως το νέο μνημόνιο, ανεξάρτητα από τον τίτλο που θα έφερε στις δημόσιες ανακοινώσεις θα έπρεπε να καλύψει τις ελλείψεις και τα… υπολείμματα των δυο προηγουμένων!

Στις πρόωρες εθνικές εκλογές που είχε προκηρύξει για τις 25 Ιανουαρίου του 2015 ο Αντώνης Σαμαράς με αφορμή την αδυναμία εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας, πρώτο κόμμα αναδείχθηκε ο Συνασπισμός Ριζοσπαστικής Αριστεράς (ΣΥ.ΡΙΖ.Α) με 36,34% λαμβάνοντας 149 έδρες, δεύτερο η Νέα Δημοκρατία με 27,81%, το ΠΑΣΟΚ υπέστη πρωτοφανή καθίζηση αφού μπήκε οριακά στην Βουλή ως 7ο και τελευταίο κόμμα με μόλις 4,68%, ενώ η αποχή άγγιξε το 36,13% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων.

Έτσι, στις 26 Ιανουαρίου 2015 ο Αλέξης Τσίπρας ορκίζεται πρωθυπουργός της Ελλάδας και σχηματίζεται για πρώτη φορά στην σύγχρονη ελληνική ιστορία αριστερή κυβέρνηση. Όμως, οι προγραμματικές δηλώσεις του ΣΥΡΙΖΑ περί ακύρωσης των μνημονίων και σκληρών διαπραγματεύσεων με τους Ευρωπαίους και το ΔΝΤ συναντούν ένα πολυεπίπεδο μέτωπο σκληρών θέσεων υπό την καθοδήγηση του Γερμανού Υπουργού Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε.

Μετά το αρχικό αδιέξοδο των συζητήσεων στις 24 Φεβρουαρίου το Euro Group συμφωνεί σε παράταση του δεύτερου ελληνικού προγράμματος για τέσσερις μήνες, μετά από σχετικό αίτημα της νέας ελληνικής κυβέρνησης. Όμως, από τις 11 Φεβρουαρίου η ΕΚΤ είχε παύσει να αποδέχεται τα ελληνικά χρεόγραφα ως εγγυήσεις για την παροχή ρευστότητας στις ελληνικές τράπεζες, οι οποίες έκτοτε κάλυπταν τις χρηματοδοτικές τους ανάγκες χρησιμοποιώντας το μηχανισμό επείγουσας παροχής ρευστότητας (ELA), ασκώντας έμμεσα πιέσεις για την άμεση επίτευξη συμφωνίας.

Στις 16 Απριλίου 2015,σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, που αποδέχεται και η Eurostat, η Ελλάδα εμφανίζει πρωτογενές πλεόνασμα 0,4% του ΑΕΠ για πρώτη φορά μετά την παγκόσμια κρίση του 2008!

Αυτή η επιτυχία όμως ελάχιστα επηρεάζει το κλίμα εναντίον της Ελλάδας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ταυτόχρονα, εκείνη την περίοδο ο Υπουργός Οικονομικών, Γιάννης Βαρουφάκης επεξεργάζεται σχέδια για την εξεύρεση μιας βιώσιμης λύσης για το ελληνικό χρέος και μιας βασικής πρότασης προς το Euro Group για την κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών της Ελλάδας, έχοντας την υποστήριξη του πρωθυπουργού, αγνοώντας όμως τις μυστικές συζητήσεις κορυφαίων ηγετών με το ΔΝΤ και τις άτυπες συμφωνίες υπουργών οικονομικών της Ε.Ε.

Οι πρώτες πληροφορίες αρχίζουν να εμφανίζεται στον Γερμανικό Τύπο από τις αρχές Μαΐου και είναι ξεκάθαρο πως η Γερμανία όχι μόνο δεν πρόκειται να στηρίξει τις ελληνικές “αριστερές” προτάσεις αλλά έχει με εντελώς νέα “στρατηγική” σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια: την μεθοδική και συστηματική έξοδο της Ελλάδας από την ζώνη του Ευρώ!

Χωρίς όμως να υπολογίζει το κοινωνικό κόστος και τον κίνδυνο άμεσης πτώχευσης της χώρας χωρίς…νόμισμα και οποιοδήποτε μηχανισμό υποστήριξης για πρώτη φορά από την έναρξη της διεθνούς κρίσης το 2008. Στα μέσα Ιουνίου το Υπουργείο Οικονομικών επεξεργάζεται κάτω από άκρα μυστικότητα εναλλακτικά σχέδια, από την εισαγωγή παράλληλου νομίσματος μέχρι την εκτύπωση νέας δραχμής στο εξωτερικό και επισήμως πιέζει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, με την τα ελληνικά ομόλογα που έχει στην κατοχή της, πιστεύοντας ότι ο κίνδυνος μη αποπληρωμής θα είναι αρκετός – με δεδομένο ότι μπορεί να αποτελέσει δε δικασμένο για την Ιταλία που έχει κολοσσιαίο χρέος σε σχέση με το ελληνικό σε απόλυτους αριθμούς – για να εξαναγκάσει τους Ευρωπαίους, σε μια άτυπη συνθηκολόγηση ή τουλάχιστον σε μια από κοινού συμφωνία με πιο ευνοϊκούς όρους από εκείνους που διατυπώνονται ανεπισήμως με διαρροές στον Γερμανικό και Γαλλικό τύπο και επισήμως στις συζητήσεις των ευρωπαϊκών οργάνων, όπως το Euro Group.

Στις 22 Ιουνίου η κυβέρνηση αναγκάζεται να υποχωρήσει στις απαιτήσεις των δανειστών της Τρόικα, αποδεχόμενοι νέους όρους για μέτρα και μεταρρυθμίσεις αλλά η επίτευξη συμφωνίας παραμένει και πάλι μετέωρη.

Οι πληροφορίες μερίδας καναλιών και εφημερίδων στην Αθήνα επιμένουν πως υπάρχει πρόταση για την διεξαγωγή δημοψηφίσματος αποδοχής της όποιας συμφωνίας των δυο πλευρών αλλά επανειλημμένα στελέχη της κυβέρνησης διέψευδαν κάθε σχετική αναφορά.

Μόλις δυο ημέρες αργότερα, όταν υπάρχει νέα εμπλοκή στην εν εξελίξει διαπραγμάτευση μιας νέας συμφωνίας και η ελληνική πρόταση δεν γίνεται αποδεκτή, το ενδεχόμενο δημοψηφίσματος επαναφέρεται και πάλι υπό τους όρους όμως της Τρόικα.

Και σε μια κίνηση στρατηγικής, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχωράει με γοργούς ρυθμούς σε κινήσεις μείωσης της ρευστότητας προς το ελληνικό τραπεζικό σύστημα, το οποίο όπως διαφαίνεται κινδυνεύει με κατάρρευση.

Έτσι, στις 28 Ιουνίου 2015 ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας ανακοινώνει την επιβολή ελέγχων κεφαλαίου (capital controls) στις ελληνικές τράπεζες, με περιθώριο ανάληψης 60 ευρώ ημερησίως, προκειμένου να διατηρηθεί μια βασική ρευστότητα στο σύστημα και να μην καταρρεύσει το σύνολο των ελληνικών τραπεζών από τις μαζικές αναλήψεις (bank run) των αποταμιεύσεων.

Δυο ημέρες αργότερα, στις 30 Ιουνίου, λήγει και επισήμως το δεύτερο ελληνικό πρόγραμμα υποστήριξης της θεσμών (ΕΕ-ΕΚΤ-ΔΝΤ) και η Ελλάδα πλέον δεν έχει στην διάθεσή της καμία δυνατότητα χρηματοδότησης ούτε από την Τρόικα, ούτε από τις διεθνείς αγορές με οποιοδήποτε άλλο τρόπο.

Τις ίδιες ημέρες αποκαλύπτεται από τα Γερμανικά ΜΜΕ το σχέδιο εξόδου (Grexit) που ετοίμαζε μεθοδικά από τις αρχές Φεβρουαρίου ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε σε συνεννόηση με Καγκελάριο, Άγγελα Μέρκελ.

Ένα σχέδιο το οποίο προέβλεπε πενταετές διάστημα εξόδου της Ελλάδας από την ζώνη του ευρώ, δηλαδή ένα….light “Grexit” (αν και οι ειδικοί, αναλυτές και οικονομολόγοι εκτιμούσαν ότι οι όροι του θα καθιστούσαν πρακτικά αδύνατη την επανείσοδο για δεκαετίες) με ταυτόχρονη αποστολή βοήθειας προς την Ελλάδα, που είχε ήδη προετοιμαστεί για την χώρα μας λόγω της αναμενόμενης ανθρωπιστικής κρίσης, όπως αποκάλυψε η γερμανική εφημερίδα Frankfurter Allgemeine Sonntag.

Αμέσως μόλις η είδηση-βόμβα είδε το «φως» της δημοσιότητας εκπρόσωπος της γερμανικής κυβέρνησης από το SPD (Σοσιαλδημοκράτες) διέψευσε τα περί σχεδίου …Grexit.

Κανένας αξιωματούχος από το υπουργείο Οικονομικών της Γερμανίας δεν προέβη σε σχόλιο για το δημοσίευμα, πολλοί κυβερνητικοί βουλευτές το χαρακτήρισαν ως “υπόθεση εργασίας και όχι επίσημο σχέδιο” αλλά ωστόσο, λίγες ώρες αργότερα το σχέδιο Σόιμπλε δόθηκε επίσημα στη δημοσιότητα και το μετάδωσαν σχεδόν στο σύνολό τους τα κανάλια της Γερμανικής τηλεόρασης!

Μάλιστα, η εφημερίδα Τagesspiegel, αποκάλυψε πως ο Σόιμπλε το είχε ετοιμάσει σε συνεννόηση με την καγκελάριο Άγγελα Μέρκελ και τον αρχηγό των Σοσιαλδημοκρατών Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, ώστε να έχει την έγκριση της πλειοψηφίας στην Γερμανική Βουλή! Μάλιστα, η εφημερίδα Frankfurter Allgemeine Sonntag προχώρησε σε νέες αποκαλύψεις δημοσιεύοντας και εσωτερικό έγγραφο του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών, στο οποίο προτείνεται η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ για περίοδο 3 ετών.

Σε άλλο έγγραφο ο Σόιμπλε φέρεται να εκτιμά πως από την τελευταία ελληνική πρόταση λείπουν σημαντικές μεταρρυθμίσεις και συνεπώς “ένα τρίτο πακέτο διάσωσης, δεν είναι αρκετό”. Σε άλλο έγγραφο αναφέρεται πως πρέπει είναι να βελτιωθούν οι ελληνικές προτάσεις, με συγκεκριμένα μέτρα και ευρεία στήριξη από την Βουλή των Ελλήνων (δηλ. Πολιτικές εγγυήσεις) ενώ σε ένα ακόμα από τα επίμαχα έγγραφα της περιόδου με προέλευση το γερμανικό υπουργείο οικονομικών -σύμφωνα με δημοσίευμα της Frankfurter Allgemeine Sonntag- φέρεται να είναι η μεταφορά περιουσιακών στοιχείων της Ελλάδας ύψους 50 δισεκατομμυρίων ευρώ για την αποπληρωμή του ελληνικού χρέους. Σε μια ακραία έκφραση λαϊκισμού η εφημερίδα Bild προτείνει να δεσμευτεί ως εγγύηση …η Ακρόπολη των Αθηνών!

Μέσα στις επόμενες ημέρες πολλά δημοσιεύματα περιέχουν δηλώσεις του Σόιμπλε, που καλούσε την Ελλάδα είτε να βελτιωθεί ριζικά, είτε να φύγει από την Ευρωζώνη για τουλάχιστον πέντε χρόνια, λαμβάνοντας στήριξη υπό την μορφή… ανθρωπιστικής βοήθειας.

Το προσχέδιο του Γερμανού ΥΠΟΙΚ για το “Grexit” αναφέρει όμως ρητά πως η Ελλάδα «αποχωρεί οικειοθελώς από την νομισματική ένωση για τουλάχιστον πέντε χρόνια, αναδιαρθρώνει το χρέος αλλά ωστόσο, παραμένει μέλος της ΕΕ και λαμβάνει επιπλέον ανθρωπιστική και τεχνική βοήθεια».

Στις 25 Ιουνίου η Τρόικα υποβάλλει στην ελληνική κυβέρνηση το τελικό σχέδιο της πρότασης διάσωσης της Ελλάδας, το οποίο αποτελείται από δυο έγγραφα: το πρώτο έγγραφο με τον τίτλο «Μεταρρυθμίσεις για την ολοκλήρωση του τρέχοντος προγράμματος και πέραν αυτού» (στα αγγλικά, “Reforms for the completion of the Current Program and Beyond”) και το δεύτερο κείμενο έχει τίτλο «Προκαταρκτική Ανάλυση βιωσιμότητας Χρέους» (στα αγγλικά, “Preliminary Debt sustainability analysis”).

Παράλληλα, στην Ελλάδα η οικονομική δραστηριότητα “παγώνει”, οι τράπεζες παραμένουν σε τραπεζική αργία σε αρκετές ημέρες και στην συνέχεια υπολειτουργούν ενώ ο κόσμος συνωστίζεται στις ουρές για να πραγματοποιήσει τις επιτρεπόμενες αναλήψεις. Ένα εθνικό δράμα εκτυλίσσεται μπροστά στα ΑΤΜ όλης της χώρας και ο φόβος για το αβέβαιο μέλλον της χώρας επικρατεί κάθε προσπάθειας για εκδηλώσεις διαμαρτυρίας και διαδηλώσεις…

Αργά το βράδυ της Παρασκευής της 26ης Ιουνίου του 2015, μετά από σύσκεψη του υπουργικού συμβουλίου στο Μέγαρο Μαξίμου, ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας ανακοινώνει τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος.

Σύμφωνα με τη σχετική πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου προς τη Βουλή, «ο ελληνικός λαός καλείται να αποφασίσει με την ψήφο του εάν πρέπει να γίνει αποδεκτό το σχέδιο συμφωνίας το οποίο κατέθεσαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στο Euro Group στις 25 Ιουνίου και αποτελείται από δύο έγγραφα, τα οποία συγκροτούν την πρόταση επί της οποίας προτείνεται το δημοψήφισμα».

Μετά την προκήρυξη του δημοψηφίσματος, παρότι Σάββατο, το Euro Group προχώρησε σε έκτακτη συνεδρίαση και αποφάσισε να μην παρατείνει το πρόγραμμα στήριξης της Ελλάδας μετά την 30η Ιουνίου, που έληγε η παράταση του δευτέρου μνημονίου, απορρίπτοντας τα δυο αιτήματα της ελληνικής κυβέρνησης για την χορήγηση σύντομης παράτασης, προκειμένου να διενεργηθεί ομαλά το δημοψήφισμα. Αντιθέτως, το απόγευμα της Κυριακής της 28ης Ιουνίου, το διοικητικό συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), λαμβάνοντας υπόψη του την απόφαση για το δημοψήφισμα και την λήξη της παράτασης του προγράμματος, αποφάσισε να μην αυξήσει το ποσό της ρευστότητας που χορηγεί στις ελληνικές τράπεζες μέσω του “ELA”.

Σε μια απέλπιδα προσπάθεια ο υπουργός Οικονομικών, Γιάννης Βαρουφάκης, ανακοίνωσε ότι η κυβέρνηση δεν προέκρινε την επιβολή κεφαλαιακών ελέγχων, ισχυριζόμενος ότι πρόκειται για «μια αντίφαση στο πλαίσιο μιας νομισματικής ένωσης». Παρά την προσπάθειά του, το Συμβούλιο Συστημικής Ευστάθειας εισηγήθηκε στο υπουργικό συμβούλιο την επιβολή κεφαλαιακών ελέγχων, μετά την απόφαση της ΕΚΤ, που έγινε αποδεκτή και τα ξημερώματα της Δευτέρας εκδόθηκε πράξη νομοθετικού περιεχομένου με την οποία η περίοδος από τις 28 Ιουνίου έως τις 6 Ιουλίου κηρύχθηκε τραπεζική αργία και τέθηκε ημερήσιο όριο αναλήψεων από τα μηχανήματα αυτόματης ανάληψης μετρητών το ποσό των 60 ευρώ ανά άτομο ανά λογαριασμό. Ύστερα από την τραπεζική αργία σύμφωνα με την Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου της 28ης Ιουνίου, το Χρηματιστήριο Αθηνών αποφάσισε να παραμείνει κλειστό έως και τη Δευτέρα 6 Ιουλίου.

Το ημερολόγιο γράφει “29 Ιουνίου 2015” όταν ξεκινάει η επιβολή των capital controls και το κλείσιμο τραπεζών μέσω τραπεζικής αργίας. Την 1η Ιουλίου του 2015 η Ελλάδα βρίσκεται και επίσημα εκτός προγράμματος στήριξης μετά την μη ανανέωση του από τους δανειστές στις Βρυξέλλες και σύμφωνα με τους κανόνες του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου η χώρα τίθεται σε “κατάσταση χρεοκοπίας”.

Υπό αυτές τις ασφυκτικές πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες που θυμίζουν την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής, στις 5 Ιουλίου πραγματοποιείται το δημοψήφισμα για την αποδοχή -ή μη- των προτάσεων μέτρων και μεταρρυθμίσεων, με τις οποίες το Euro Group αποδέχεται την έγκριση νέας χρηματοδότησης για την στήριξη των δανειακών και άλλων χρηματοδοτικών αναγκών της Ελλάδα και η αρνητική ψήφος επικρατεί με ποσοστό 61,31%.

Σε μια αναπάντεχη στροφή της ιστορίας οι Έλληνες πολίτες καταψηφίζουν την πρόταση της Τρόικα, αψηφώντας τις νουθεσίες των Ευρωπαίων ηγετών και τις προβλέψεις περί καταστροφικών επιπτώσεων από την πλευρά της Γερμανίας και του Δ.Ν.Τ. Μετά την ανακοίνωση του τελικού αποτελέσματος και την συνάντησή του με τον πρωθυπουργό, Αλέξη Τσίπρα, ο Υπουργός Οικονομικών Γιάννης Βαρουφάκης υποβάλλει την παραίτηση του, διαφωνώντας με την στρατηγική της κυβέρνησης έναντι των δανειστών (επισήμως ως συμβολική κίνηση για τη διευκόλυνση των διαπραγματεύσεων με την Τρόικα) στην θέση του ως νέος Υπουργός Οικονομικών αναλαμβάνει ο Ευκλείδης Τσακαλώτος.

Λίγες ώρες νωρίτερα μετά την παρουσίαση της πρόγνωσης του τελικού αποτελέσματος, ο πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, Αντώνης Σαμαράς, παραιτείται από πρόεδρος του κόμματος, με τον Ευάγγελο Μεϊμαράκη να αναλαμβάνει ως μεταβατικός πρόεδρος τις εσωκομματικές διαδικασίες για την ανάδειξη νέου αρχηγού στην αξιωματική αντιπολίτευση.

Την επόμενη ημέρα, ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας σε συνάντηση του με τον πρόεδρο της Δημοκρατίας, Προκόπη Παυλόπουλο, ζήτησε την σύγκληση του συμβουλίου των πολιτικών αρχηγών των κομμάτων για την διαμόρφωση μιας εθνικής στρατηγικής προ του κινδύνου του…Grexit και στις 8 Ιουλίου η ελληνική κυβέρνηση, παρά την καταψήφιση του σχεδίου στο δημοψήφισμα, ζητάει επίσημα από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας την στήριξη της χώρας, αποδεχόμενη την ανάγκη υιοθέτησης ενός νέου προγράμματος (και συνεπώς ενός τρίτου μνημονίου).

Σε μια μαραθώνια Σύνοδο Κορυφής που ξεκίνησε στις 12 Ιουλίου και διήρκεσε περισσότερο από 17 ώρες, οι ηγέτες των χωρών της Ευρωζώνης καταλήγουν σε μια συμφωνία επί της αρχής για ένα νέο πρόγραμμα στήριξης της Ελλάδας, όπως ανακοινώνεται από την Κομισιόν την επόμενη ημέρα.

Σε εκείνη την σύνοδο Κορυφής η Ελλάδα ακροβατούσε επί ώρες μετά τα μεσάνυχτα σε τεντωμένο σχοινί με την Γερμανία και τους πιστούς συμμάχους της να διατηρούν την απειλή της εξόδου από το ευρώ και της πτώχευσης σε κάθε φάση της διαπραγμάτευσης.

Τελικά, στις 17 Ιουλίου του 2015, το Συμβούλιο της ΕΕ χορηγεί στην Ελλάδα “βραχυπρόθεσμη χρηματοδοτική βοήθεια” (δηλαδή ένα “δάνειο-γέφυρα”) ύψους 7,16 δισεκατομμυρίων ευρώ στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας ενόψει της τελικής συμφωνίας για την νέο μνημόνιο. Σχεδόν ένα μήνα αργότερα, στις 20 Αυγούστου 2015, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογράφει το Μνημόνιο Συνεργασίας, εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, με την ελληνική κυβέρνηση για ένα νέο πρόγραμμα στήριξης, δημοσιεύει την αξιολόγηση του κοινωνικού αντίκτυπου του προγράμματος και εγκρίνεται η πρώτη εκταμίευση του νέου δανείου προς την Ελλάδα.

Το τρίτο μνημόνιο (συνήθως αναφέρεται ως “πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής για ην Ελλάδα”) για την παροχή οικονομικής βοήθειας προς την Ελλάδα για την αντιμετώπιση  της κρίσης του ελληνικού δημοσίου χρέους και την κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών της χώρας προς του εγχώριους και διεθνείς πιστωτές της, υπογράφηκε επίσημα στις 13 Ιουλίου 2015 από την κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα.

Μετά από 6 μήνες διαπραγματεύσεων, ένα δημοψήφισμα και μια αλλαγή υπουργού οικονομικών, στις 13 Ιουλίου 2015, ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, κατέληξε σε συμφωνία με τους δανειστές για την δημιουργία ενός νέου προγράμματος διάσωσης της χώρας, το οποίο θα συνοδευόταν με ένα νέο μνημόνιο και μια σειρά μέτρων, που είχαν προτείνει οι δανειστές και περιλάμβαναν μεταξύ άλλων και ένα αποθεματικό ύψους έως και 25 δισ. ευρώ για τον τραπεζικό τομέα, ώστε να γίνει η αναγκαία αναδιάρθρωση των τραπεζών.

Στην Ελλάδα θα χορηγούσαν ένα νέο δάνειο ύψους 86 δισεκατομμυρίων ευρώ, με τμηματικές καταβολές από τον Αύγουστο του 2015 ως τον Ιούνιο του 2018. Σε αντάλλαγμα, η κυβέρνηση θα έπρεπε να αποκομίσει 50 δισεκατομμύρια ευρώ από την ιδιωτικοποίηση κρατικών περιουσιακών στοιχείων (μέρος του σχεδίου Σόιμπλε), να μεταρρυθμίσει το σύστημα ΦΠΑ, να αυξήσει την φορολογία, να περικόψει το κόστος του συνταξιοδοτικού συστήματος, να μειώσει τις δημόσιες δαπάνες, να δημιουργήσει πρωτογενή πλεονάσματα, να εκσυγχρονίσει τη νομοθεσία για την αγορά εργασίας και την δημόσια διοίκηση καθώς και να ακυρώσει όσους νόμους ψηφίστηκαν από την κυβέρνηση Τσίπρα το πρώτο 6μηνο του 2015 – εκτός εκείνων που συσχετίζονταν με την «ανθρωπιστική κρίση»- και προχωρήσει στην ανακεφαλαιοποίηση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος.

Στις 17 Ιουλίου γίνεται κυβερνητικός ανασχηματισμός με αντικατάσταση των υπουργών που δεν αποδέχονται την συμφωνία με τους δανειστές και δεν είναι διατεθειμένη να την υποστηρίξουν στην Βουλή.

Οι επόμενες ημέρες αποδεικνύονται εξαιρετικά κρίσιμες για την χώρα και οι πολιτικές εξελίξεις είναι ραγδαίες. Τις πρώτες πρωινές ώρες …της 14ης Αυγούστου η Βουλή ψηφίζει το τρίτο μνημόνιο με σημαντικότατες απώλειες για τον κυβερνητικό σχηματισμό (συνολικά 44 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ) αλλά καθοριστικούς ψήφους από την Νέα Δημοκρατία, το ΠΑΣΟΚ και Το Ποτάμι. Κατά τάσσονται συνολικά η Χρυσή Αυγή και το ΚΚΕ, μαζί. Δυο ημέρες μετά (16/8), ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας ανακοινώνει την πρόθεση του να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης από την Βουλή μετά από τις 20 Αυγούστου αλλά μετά από εσωκομματικές συζητήσεις την συγκεκριμένη ημέρα ανακοινώνεται η παραίτηση της κυβέρνησης, με σκοπό τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών, αντί για την διενέργεια ψήφου εμπιστοσύνης.

Μετά από την αποστασιοποίηση μεγάλου αριθμού βουλευτών του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. λόγω της συμφωνίας για την υπογραφή νέου μνημονίου και τη ψήφιση νέας τριετούς δανειακής σύμβασης από την Βουλή, στις 21 Αυγούστου, η λεγόμενη “Αριστερή Πλατφόρμα”, σύστησε νέα κοινοβουλευτική ομάδα με την ονομασία “Λαϊκή Ενότητα” με 25 βουλευτές, προερχόμενους από την δύναμη του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. και Πρόεδρο τον Παναγιώτη Λαφαζάνη.

Έτσι, η κυβέρνηση Τσίπρα παραιτείται στις 20 Αυγούστου με σκοπό να διενεργηθούν πρόωρες εκλογές ένα μήνα αργότερα. Στις 27 Αυγούστου η Πρόεδρος του Αρείου Πάγου Βασιλική Θάνου ορκίζεται Πρωθυπουργός και γίνεται έτσι η πρώτη γυναίκα σε αυτό το αξίωμα, ενώ την επόμενη ημέρα ορκίζεται η υπηρεσιακή κυβέρνηση.

Μετά από μια ηλεκτρισμένη προεκλογική περίοδο, στις εθνικές εκλογές που διεξήχθησαν στις 20 Σεπτεμβρίου, πρώτο κόμμα αναδείχθηκε ο Συνασπισμός Ριζοσπαστικής Αριστεράς με 35,46% (με 145 έδρες) και δεύτερο κόμμα η Νέα Δημοκρατία με 28,10%.

Με την νέα εντολή από το εκλογικό σώμα για τον σχηματισμό κυβέρνησης, ο Αλέξης Τσίπρας ορκίζεται εκ νέου πρωθυπουργός της Ελλάδας στις 23 Σεπτεμβρίου του 2015 και η νέα κυβέρνηση προχωράει στην εφαρμογή του τρίτου μνημονίου, με πολλά νέα πρόσωπα σε κομβικές θέσεις τόσο στην νέα ελληνική κυβέρνηση (συνεργασίας με τους Ανεξάρτητους Έλληνες) όσο και στο κόμμα.

Στις 7 Οκτωβρίου η Κυβέρνηση λαμβάνει ψήφο εμπιστοσύνης από την Βουλή με 155 ψήφους υπέρ (και 144 κατά) ενώ τον ίδιο μήνα ολοκληρώνεται το πρώτο πακέτο προαπαιτούμενων μέτρων, για την πρώτη από τις εκταμιεύσεις του προγράμματος. Στα τέλη Νοεμβρίου (19/11) ψηφίζονται από την Βουλή τα νέα προαπαιτούμενα του τρίτου μνημονίου με 153 ψήφους υπέρ, με αποτέλεσμα να διαγραφούν από το κόμμα των ΑΝ.ΕΛ. ο Νίκος Νικολόπουλος που καταψήφισε και από τον ΣΥ.ΡΙΖ.Α. ο Στάθης Παναγούλης που απείχε της ψηφοφορίας.

Μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου έχουν ολοκληρωθεί το πρώτο και το δεύτερο πακέτο προαπαιτούμενων μέτρων του τρίτου μνημονίου, επιτρέποντας στους “Θεσμούς” (πρώην Τρόικα) να προχωρήσει στις εκταμιεύσεις που προέβλεπε το 3ο “πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής για την Ελλάδα”, για την παροχή οικονομικής βοήθειας προς την Ελλάδα για την αντιμετώπιση της κρίσης του ελληνικού δημοσίου χρέους.

2010-2019: Το χρονικό της κρίσης 4o μέρος – Θετικές αξιολογήσεις και το “φως στην άκρη του τούνελ”

Μπορεί η χώρα να κατάφερε να γλυτώσει ένα άτακτο Grexit όμως η δύσκολη διετία 2014-2015 έφυγε αφήνοντας την “εγκλωβισμένη” στα δεσμά των capital controls τα οποία έδεσαν χειροπόδαρα την ανάπτυξη και οδήγησαν σε μια τεράστια καταστροφή τον επιχειρηματικό οστό της χώρας.

Στην πολιτική σκηνή, ο ΣΥΡΙΖΑ αφού κατάφερε να βγει νικητής από τις κρίσιμες εκλογές του 2015, προχώρησε σε μια εύθραυστη συγκυβέρνηση με τους ΑΝΕΛ.

Το χρονικό της κρίσης, το οποίο καταγράφεται σε συνέχειες από το emea.gr, συνεχίζεται με την διετία 2016 – 2017 στις οποίες άρχισε να φαίνεται φως στην άκρη του τούνελ, ένα τούνελ όμως από το οποίο τόσο η οικονομία της χώρας όσο και η κοινωνία έβγαινε με τεράστιες απώλειες.

2016: Με την αισιοδοξία της θετικής αξιολόγησης

4 Φεβρουαρίου 2016 Πανελλήνια απεργία εναντίον του ασφαλιστικού νομοσχεδίου της Κυβέρνησης. Η κινητοποίηση είναι η μεγαλύτερη επί κυβερνήσεων ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ. Τρεις (3) εβδομάδες νωρίτερα έχει ξεκινήσει η διαμαρτυρία των αγροτών οι οποίοι εκφράζουν την δυσαρέσκειά τους με πολυάριθμους και πολύωρους αποκλεισμούς δρόμων και συνοριακών σταθμών.

24 Μαΐου 2016: Το Euro Group χαιρετίζει την εφαρμογή των αναγκαίων προαπαιτούμενων για την ολοκλήρωση της πρώτης αξιολόγησης και συμφωνεί σε ένα πακέτο βραχυπρόθεσμων, μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων μέτρων για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους

16 Ιουνίου 2016: Η πρώτη αξιολόγηση του προγράμματος στήριξης ολοκληρώνεται μετά την εκπλήρωση όλων των σχετικών προαπαιτούμενων 2016.

10 Δεκεμβρίου 2016: Ψηφίστηκε ο προϋπολογισμός του 2017 με 152 ΝΑΙ και 146 OXI. Ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας εξήγγειλε ότι θα εξαντλήσει την τετραετία και ο πρόεδρος της ΝΔ και αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Κυριάκος Μητσοτάκης κατηγόρησε τον πρωθυπουργό, ότι ετοιμάζει ηρωική έξοδο από την κρίση.

2017: Το “Φως” στην άκρη του τούνελ της κρίσης

Από τις αρχές του 2017 η Ελλάδα εφαρμόζει τα μέτρα και τις προϋποθέσεις του νέου μνημονίου και παράλληλα το Υπουργικό Συμβούλιο προσπαθεί να ξεκινήσει την προσπάθεια σταδιακής ανασυγκρότησης της κατεστραμμένης ελληνικής οικονομίας, αντιμετωπίζοντας κυρίως την καλπάζουσα ανεργία και την αναιμική ανάπτυξη όλων των παραγωγικών κλάδων της χώρας, δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στον τουρισμού και τον εξαγωγικό τομέα.

Στις 23 Ιανουαρίου έρχονται και τα πρώτα θετικά νέα από την Ευρώπη μετά από 7 χρόνια. Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) ενέκριναν τους κανόνες για τα βραχυπρόθεσμα μέτρα ελάφρυνσης του χρέους για την Ελλάδα. Σύμφωνα, με τα αρχεία της Κομισιόν πρόκειται για τα μέτρα που είχε εγκρίνει το Euro Group της 5ης Δεκεμβρίου του 2016 και αποσκοπούσαν στη μείωση του λεγόμενου “επιτοκιακού κινδύνου” για την Ελλάδα.

Γι’ αυτό κρίθηκε σκόπιμο να αλλάξουν, μεταξύ άλλων, ορισμένα επιτόκια επιμέρους τμημάτων του ελληνικού χρέους από κυμαινόμενα σε σταθερά, για την διευκόλυνση της αποπληρωμής του, χωρίς δημοσιονομικές επιπτώσεις για την Ελλάδα ή τις χώρες-μέλη της Ευρωζώνης (και “μετόχους” του ESM).

Στα μέσα Μαΐου (18/5) ψηφίζεται ο νόμος Ν.4472/2017, ένα πολυνομοσχέδιο, που περιλαμβάνει σειρά προληπτικών μέτρων και μεταρρυθμίσεων, για την ανάσχεση του ελληνικού χρέους από μελλοντικούς κινδύνους.

Πολλές ελληνικές εφημερίδες τον αποκαλούν “νόμο-κόφτης” λόγω των προβλέψεων και ρυθμίσεων σε μια σειρά κρίσιμων τομέων, ενώ χαρακτηρίζεται και ως “έμμεσο τέταρτο μνημόνιο”. Έναν χαρακτηρισμό που δεν αποδέχτηκε ποτέ ούτε η ελληνική κυβέρνηση, ούτε οι “Θεσμοί”.

Αν και συνήθως το καλοκαίρι στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα θερμή περίοδο με διαστήματα καύσωνα, οι εξελίξεις είναι για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια…δροσιστικές και σηματοδοτούν την αλλαγή των ξένων δανειστών προς την χώρα αλλά και τα πρώτα θετικά αποτελέσματα μετά από χρόνια επίπονων προσπαθειών και θυσιών. Αρχικά, στις 7 Ιουλίου ολοκληρώνεται η δεύτερη αξιολόγηση του προγράμματος στήριξης, μετά την εκπλήρωση όλων των σχετικών προαπαιτούμενων, χωρίς καθυστερήσεις και επικρίσεις.

Μια ακόμα θετική εξέλιξη για την Ελλάδα έρχεται λίγες ημέρες αργότερα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισηγείται στις 12 Ιουλίου τον τερματισμό της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος για την Ελλάδα, καθώς το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία κάτω από 3% του ΑΕΠ, μετά από 7,5 χρόνια!

Η Ελλάδα είχε μπει στην διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος από το 2009, όπως προβλέπεται από τις ευρωπαϊκές συνθήκες. Μάλιστα, ο επίτροπος Οικονομικών Υποθέσεων της Ε.Ε., Πιέρ Μοσκοβισί, δήλωσε την ίδια ημέρα στους εκπροσώπους του Τύπου πως η Ελλάδα σημείωσε σημαντική πρόοδο στα δημοσιονομικά της μεγέθη.

Όμως, τόσο ο ίδιος όσο και άλλοι ευρωπαίοι τεχνοκράτες κάλεσαν την ελληνική κυβέρνηση “να αξιοποιήσει τα επιτεύγματα της” για να ενισχύσει περαιτέρω την εμπιστοσύνη των διεθνών αγορών στην οικονομία της, προκειμένου να καταφέρει να επιστρέψει και πάλι στους διεθνείς επενδυτές για την χρηματοδότησή της, όπως συμβαίνει με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες και συνεπώς να απεμπλακεί από μνημονιακές συμβάσεις.

Έτσι, λίγες ημέρες αργότερα (25/7) η ελληνική κυβέρνηση προχώρησε στην έκδοση 5ετούς ομολόγου με στόχο τις διεθνείς αγορές, για πρώτη φορά μετά από…τρία χρόνια! Από την έκδοσή του, το Ελληνικό Δημόσιο άντλησε 3 δισεκατομμύρια ευρώ με επιτόκιο δανεισμού 4,625%.

Σύμφωνα, με τα επίσημα στοιχεία το 1,5 δις προήλθε από επενδυτές που αντάλλαξαν τίτλους του Ελληνικού Δημοσίου με λήξη τον Απρίλιο του 2019 με το νέο ομόλογο ενώ το υπόλοιπο ποσό προήλθε από νέους επενδυτές, οι οποίοι απέκτησαν το νέο ελληνικό ομόλογο.

Παρά το σχετικά υψηλό επιτόκιο, η έξοδος της Ελλάδας στις διεθνείς αγορές θεωρήθηκε επιτυχής καθώς υπήρξε σημαντικό ενδιαφέρον ξένων επενδυτών για πρώτη φορά μετά από μια δεκαετία (προσφέρθηκε συνολικό ποσό των 6 δις!) και προκάλεσε κύμα αισιοδοξίας στο ελληνικό οικονομικό επιτελείο.

Και στις 20 Ιουλίου το Εκτελεστικό Συμβούλιο του ΔΝΤ εγκρίνει επί της αρχής ένα νέο πρόγραμμα οικονομικής στήριξης της Ελλάδας, συμπληρώνοντας το ευρωπαϊκό πρόγραμμα βοήθειας της χώρας.

Την θετική δυναμική της Ελλάδας επιβεβαιώνει και η επίσημη ανακοίνωση από το Συμβούλιο της Ευρώπης για τον Τερματισμό του υπερβολικού ελλείμματος για την Ελλάδα στις 25 Σεπτεμβρίου.

 

2010-2019: Το χρονικό της κρίσης 5o μέρος – Μνημόνια τέλος και αλλαγή σελίδας!

Με τα προγράμματα αξιολόγησης να αποτελούν πια παρελθόν και την κοινωνία να ετοιμάζεται σοφότερη (;) να υποδεχτεί την κανονικότητα.

Αφήστε μια απάντηση